Bezoek aan de Domus voorzieningen in Heerlen

Zaterdag 6 november was een lange dag (8.30 uur – 17.30 uur). Theo en ik zijn om 8.30 uit Wehl vetrokken met collega raadsleden van CDA, Groen Links, SP en Sgp, mensen van Het Leger des Heils, buurtagenten van Wehl en het centrum en buurtbewoners uit Wehl.

In Heerlen hebben we twee voorzieningen bezocht. Aldaar met bewoners, buurtbewoners en mensen die er werken gesproken.

Indrukwekkende verhalen. Wat er duidelijk wordt is dat de bewoners van de Domus huizen mensen zijn zoals jij en ik, die tegenslagen hebben gehad in het leven. Door deze tegenslagen zijn ze in de positie terecht gekomen waarin zij nu zitten.

Dirk 52 jaar, cliënt, heeft een verleden als marinier en is o.a. in Libanon geweest. De andere cliënt, Jose 45 jaar, is chef kok geweest in een bejaardenhuis, was getrouwd. Door een niet verwerkte scheiding, huis en baan kwijt geraakt, en in deze situatie terecht gekomen. Beiden zijn nog verslaafd, maar hebben het redelijk onder controle. Zij hebben in de Domus een eigen kamer, hebben weer perspectief in het leven: zij hebben nu wat te verliezen. Dat is precies wat Het Leger des Heils wil bereiken; je hebt weer wat te verliezen. In de situatie daarvoor, op de straat, hebben deze mensen niets te verliezen. Op het moment dat je dat wel hebt, ben je ook beter aanspreekbaar en daardoor begeleidbaar. Je hebt een perspectief. Dirk vertelde ook dat hij door zijn gedrag weer op de straat terecht was gekomen. Als je het niet goed doet in de Domus, kun je namelijk vertrekken. Toen besefte hij terdege dat hij iets te verliezen had. Nu vertelt Dirk dat hij alleen met de voeten vooruit de Domus wil verlaten. Dirk vertelt ook dat zij geen “ domme mensen zijn” , mensen met een opleiding, en vaak met een arbeidsverleden.

De buurtbewoners geven aan dat zij zeker in het begin, zich overvallen voelden. Waarom hier in deze buurt? Waarom zo laat ingelicht?

Er is een kwartiermakergroep samengesteld. Daarin zijn de politie, het leger des Heils en buurtbewoners vertegenwoordigd. Die groep is later overgegaan in de klankbordgroep. Daarin wordt eventuele overlast besproken. Wat is er gebeurd, hoe is het aangepakt, was dit adequaat? In de zes/drie jaar (twee voorzieningen) dat deze voorzieningen draaien, zijn er geen noemenswaardige incidenten geweest. De grote angst, dat er dealers komen, is ongegrond. Als het al voorkomt wordt de politie direct ingeschakeld. Op een gegeven moment werd de politie ook ingeschakeld door een Domus bewoner. Hij wilde niet dat de Domus een slechte naam kreeg door deze figuren! Echt prachtig om te horen.

Dirk vertelde dat toen hij er pas woonde naar buiten kwam en iemand “ goede morgen” zei. Hij keek achterom; dit kon toch echt niet voor hem bedoeld zijn. Door het leven op de straat raak je het vertrouwen in de mensen kwijt. Je bent niemand, je bent niets. Als iemand dan “ goede morgen” zegt, geeft dat veel meer effect dan dat wij denken. Respect, het herwinnen van respect is erg belangrijk voor deze mensen (net als voor ons!) “ Goede morgen” betekent dan ook : Je hoort erbij, ik zie je.

Wat doen de mensen in hun vrije tijd / Gaan ze de buurt in ? Geven ze overlast?

Daar is geen sprake van. De werkers geven aan dat de mensen na een dag werken ook moe zijn, ook graag nog even naar de tv kijken, als ze nog tijd hebben. Er zijn namelijk ook taken in de Domus, opruimen, schoon maken afwassen etc.

Jose (spreek gossee) is weer gaan koken. Hij kookt een aantal keren in de week in de Domus. Maar hij wilde ook wel iets buiten de Domus. Zijn wereld werd wel erg klein, wonen en werken in de Domus. Hij is als vrijwillig gaan werken bij de plantsoenendienst, met zo’n hesje. Veel mensen dachten dat hij een taakstraf had, maar dit doet hij vrijwillig. Wil iets te doen hebben.

Na de verhalen van de cliënten en de buurtbewoners, is er bij de meesten van ons een beter beeld van de “ Domus bewoner” ontstaan. Ik heb ook nog even met een huisarts uit Wehl gesproken. Ik heb van hem begrepen dat hij nu toch anders tegen deze bewoners aankijkt, maar dat met name de communicatie vooraf hem heeft gestoord. Op een gegeven moment moet je ook samen kunnen constateren dat we nu verder in het proces zijn. Je kunt wel steeds terug komen op die communicatie, daar is volgens mij voldoende over gezegd en toezeggingen gedaan richting toekomst. Nu wordt de communicatie naar mijn idee alleen maar gebruikt om de Domus tegen te houden. Maar we zijn verder in het proces.

Terug in Wehl zei een van de buurtbewoners (voor alle duidelijkheid: zij was al niet tegen de Domus) “ Het liefst zou je die borden van “ Geen Domus in Wehl van Wehl pikt het niet” uit de grond rukken. Je schaamt je toch kapot nadat je alles hebt gezien en gehoord in Heerlen”. We zijn ook erg onder de indruk geraakt van de mensen die aar werken. Wat een toewijding. Geweldig om te zien dat er mensen zijn die om mensen geven.

Theo en ik zijn erg benieuwd hoe met deze info wordt omgegaan door het comité “Wehl pikt het niet”. Ze zullen kunnen zeggen,” Maar Heerlen is geen Dorp!” en dat is ook zo. In een dorp is de sociale controle nog veel groter.

Daarnaast is het goed om een goede “ nulmeting” te doen in Wehl. Er worden nu namelijk ook spuiten gevonden door de politie. Voor je het weet wordt dit toegeschreven aan de Domus bewoners. In Heerlen werd een verwarde vrouw die winkeldiefstallen pleegde ook direct gekoppeld aan de Domus voorziening. Zij was daar echter niet bekend, maar de relatie wordt direct gelegd.

Vanuit Heerlen heb ik in ieder geval geleerd dat alles staat of valt met een goede onderlinge communicatie tussen de buurtbewoners, politie en het Leger des Heils. Korte lijntjes, direct contact zoeken en zorgen dat er geen onduidelijkheden ontstaan. Dat vraagt van allen een betrokken houding.

Onno van de Groep (Lid PvdA Fractie Doetinchem)